Τι είναι επένδυση;

Τι είναι λοιπόν η επένδυση; Κάποιοι λένε ότι αν είναι λογικά αναμενόμενο από μια κίνησή σου να κερδίσεις τότε είναι επένδυση, αν αυτό δε βγαίνει με τη λογική, τότε είναι τζόγος. Το μόνο σίγουρο στον τζόγο είναι ότι ο διοργανωτής του παιγνίου (τζόγου) σε βάθος χρόνου θα κερδίσει, οπότε για αυτόν ο τζόγος είναι επένδυση. Εμείς για να καταλάβουμε αρχικά τι είναι επένδυση και δευτερευόντως να κερδίσουμε και κάτι ας προσπαθήσουμε να αντιληφθούμε τις βασικές αρχές.

Αρχή πρώτη. Βάζω κάπου τα λεφτουδάκια μου και περιμένω αυτό να βγάλει κέρδη. Καταρχήν αυτός ο όρος “τα λεφτουδάκια μου” έχει πολλές και διαφορετικές σημασίες. Γενικότερα, στην οικονομική επιστήμη η επένδυση σχετίζεται με ένα αγαθό που δεν καταναλώνεται άμεσα, έτσι ώστε να μας χρησιμεύσει για μελλοντική παραγωγή. Π.χ. ένας δρόμος, ένα τηλεπικοινωνιακό δίκτυο, μηχανήματα ή ακόμη και η ανθρώπινη γνώση (ας πούμε τα μαθήματα Κινεζικών) αποτελούν αγαθά που δεν καταλανώνονται τώρα και μελλοντικά μπορούν να μας βοηθήσουν στην αύξηση της παραγωγής. Στην καθομιλουμένη όμως και για τις ανάγκες αυτού του ιστοχώρου θα μιλήσουμε για κάτι πιο άμεσο και συνήθως εύκολα ρευστοποιήσιμο.

Έτσι λοιπόν με βάση την πρώτη αρχή θα πούμε ότι επενδύουμε για να πάρουμε τόκους, μερίσματα ή κέρδη κεφαλαίου, να αυξηθεί δηλαδή η αρχική αξία του κεφαλαίου μας.

Δεύτερη αρχή αποτελεί η αποδοχή του ρίσκου μου, ότι δηλαδή μπορεί στο τέλος να τα χάσω κι όλα. Βέβαια, το να τα χάσω όλα μπορεί να συμβεί με πολλούς τρόπους. Ο πιο επώδυνος κατά τη γνώμη μου είναι να χρεωκοπήσει αυτός που του έδωσα το κεφάλαιο για να το διαχειριστεί. Αυτό λέγεται ρίσκο αντισυμβαλλομένου, δηλαδή το ρίσκο του να αποδειχθεί οικονομικά αφερέγγυος ή και απατεώνας αυτός ο οποίος υποτίθεται ότι θα διαχειριζόταν το χρήμα. Καθόλου σπάνια περίπτωση σε όλο τον κόσμο. Από τον Μέιντοφ στην Αμερική ως τον κάθε μικρό επιτήδειο στην Ινδία, τη Ρουμανία και το Περού που βρήκε μια καλοπροαίρετη γιαγιά ή έστω έναν μεσήλικα κι έταξε λαγούς με πετραχήλια, αλλά στο τέλος το μόνο μαγικό που έκανε ήταν να εξαφανίσει τα λεφτά.

Πέρα από το ρίσκο του αντισυμβαλλόμενου υπάρχει το ρίσκο της επένδυσης αυτής καθαυτής. Όταν κάνουμε μια επένδυση υποτίθεται ότι σκεπτόμαστε λογικά και λέμε: “Χμμμμ...εφόσον το πράγμα εξελιχθεί έτσι και αν οι νόμοι παραμείνουν ίδιοι και με την προϋπόθεση ότι όλα πάνε καλά κι εφόσον δεν αλλάξουν οι όροι και αν δεν υπάρξει εσωτερική ή εξωτερική κρίση κλπ κλπ κλπ...θα βγάλω καλά φράγκα.” Βέβαια, οι περισσότεροι άνθρωποι όχι μόνο δε σκέφτονται έτσι αναλυτικά, αλλά ούτε καν διανοούνται ότι μπορεί να χάσουν ένα κομμάτι από το αρχικό τους κεφάλαιο. Λοιπόν στις επενδύσεις πρέπει να αποδεχτείς το ρίσκο της επένδυσής σου, να το υπολογίσεις χοντρικά και εφόσον αυτό γίνει σωστά, με βάση τη θεωρία του ρίσκου γνωρίζεις ότι όσο πιο πολλά μπορείς να κερδίσεις, τόσο πιο πολλά μπορείς και να χάσεις.

Σίγουρες επενδύσεις δεν υπάρχουν κι όποιος αναφέρεται σε κάτι τέτοιο, είναι ύποπτος για απατεωνιά που λέγαμε πιο πάνω.
Μια στιγμή όμως, η τραπεζική κατάθεση ή η αγορά κρατικών ομολόγων δεν είναι σίγουρες επενδύσεις; Γενικά μιλώντας είναι αρκετά έως πολύ σίγουρες, τόσο μάλιστα που ενδεχομένως δύσκολα εμπίπτουν στην κατηγορία των επενδύσεων. Βέβαια πολλά περίεργα συνέβησαν μετά την παγκόσμια κρίση του 2008, οπότε ξαφνικά διαπιστώσαμε ότι τράπεζες και κράτη είχαν ζόρια. Δεν είναι όμως της ώρας αυτό.

Εδώ χρειάζεται να αντιληφθούμε μια τρίτη αρχή των επενδύσεων μας, που αφορά το πραγματικό αποτέλεσμα της επενδυσης. Το πραγματικό αποτέλεσμα βγαίνει αφαιρώντας από την απόδοσή μας το “σίγουρο” επιτόκιο που θα παίρναμε ας πούμε από μια τράπεζα. Αγοράζω ένα ακίνητο με σκοπό να το νοικιάζω επενδύοντας 200.000 ευρώ και προσδοκώντας εύλογα ενοίκιο 500 ευρώ το μήνα, δηλαδή 6.000 ευρώ ετησίως. Η απόδοση του ενοικίου είναι 6.000/200.000 = 3%. Να υποθέσουμε ότι είναι καλό. Καλό όμως ως προς τι; Γιατί άλλο πράγμα να είναι η τραπεζική κατάθεση στο 1% κι άλλο η ίδια κατάθεση να είναι στο 5%. Αν εγώ παίρνω 3% κι όλοι οι άλλοι 1%, τότε είμαι πρώτος μάγκας κι επενδυτής. Αλλά αν οι άλλοι παίρνουν 5% κι εγώ είμαι στο 3%, τότε την έπαθα.

Βέβαια τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά και πάντα υπεισέρχονται πολλοί παράγοντες που χρήζουν στάθμισης, όπως το πως πιστεύουμε ότι θα εξελιχθεί μια κατάσταση, το προσωπικό προφίλ ρίσκου (συντηρητικός, επιθετικός επενδυτής), η ψυχολογική αποτίμηση κάποιων αγαθών (π.χ. ωραίο σπίτι για τα παιδιά μου, ενω δύσκολα λέμε ωραία λεφτά για τα παιδιά μου) κλπ.

Εν τέλει αυτό που πρέπει να γίνει κατανοητό εδώ είναι ότι πριν προβούμε σε επενδύσεις πρέπει να κατανοήσουμε τις βασικές αρχές του τι προσδοκώ και γιατί το προσδοκώ, πώς θα γίνει, ποιο είναι το ρίσκο και ποια η πραγματική του απόδοση. Δύσκολα πράγματα, για αυτό και οι περισσότεροι άνθρωποι δε σκοτίζονται και πολύ και στο τέλος κάποιοι την παθαίνουν. Κάποιοι λίγοι ενδεχομένως θα καταδεχτούν μια συζήτηση με κάποιον οικονομικό σύμβουλο κι έτσι θα έχουν το άλλοθι ότι την πάτησαν άλλα τουλάχιστον μετά από συμβουλές ειδικών!!!